Qaynarxətt: (+99470) 997 11 77
«    Sentyabr 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30 
25-04-2019, 16:43 Oxunub: 73

“Soros şəbəkəsi”nin Azərbaycanda etimadsızlıq mühiti YARATMA CƏHDİ - Detallar...

“Soros şəbəkəsi”nin Azərbaycanda etimadsızlıq mühiti YARATMA CƏHDİ - Detallar...
 
"Soros şəbəkəsi”nin Azərbaycanda etimadsızlıq mühiti yaratmaq üçün istifadə etdiyi vasitələrin detalları üzə çıxır .

Trolluqdan "araşdırmaçı jurnalistikaya”

Həftə içində sosial şəbəkə fəalları maraqlı fakt aşkarladılar, məlum oldu ki, müxalif yazar, özünü araşdırmaçı jurnalist elan etmiş Cavanşir Həsənli oxucu auditoriyası qazanmaq üçün qeyri-adi üsuldan istifadə edir. O, müxtəlif ölkələrdə baş vermiş, sensassiyaya çevrilə bilmiş insidentlər barədə informasiyaları arxivləşdirib saxlayır, bir müddət sonra, yəni zamanla unudulub gündəmdən çıxdıqdan sonra, həmən informasiyaları "modernləşdirərək” Azərbaycan auditoriyasına təqdim edir. Hadisə iştirakçısı olmuş şəxslərin ad-soyadını dəyişdirir, onları azərbaycanlılaşdırır, belə sensassiyalı süjetlərin fonunda özünün hədəf seçdiyi şəxsləri daha çox oxucunun qınaq obyektinə çevirir. Həsənli "Azərbaycanlı məmurun oğlu Londonda "Laborcini” ilə belə qəza törətdi” başlıqlı status paylaşıb. Bu yazı "Azadlıq” qəzetində dərc etdirib. Paylaşdığı statusun təsir gücünü artırmaq məqsədilə, "qəza yerindən şəkil” də təqdim edib. Diqqətli oxucular isə fərqinə varıblar ki, fotoda əks olunmuş görüntülər, Cavanşir Həsənlinin təqdim etdiyinin əksinə olaraq, hansısa "Azərbaycanlı məmurun oğlu”na deyil, məşhur futbolçu Kristiano Ronaldoya məxsusdur. Qəzanı Ronaldo törədibmiş, "Laborcini” də ona məxsusmuş. Əgər Ronaldo dünyaca məşhur olmasaydı, fanatları tərəfindən hər addımı izlənilməsəydi, onun qəzada zədələnmiş "Laborcini”si rəqəmsal yaddaşda qalmasaydı, yəqin ki, bu şəkil də üzə çıxıb məşhurlaşmazdı və "araşdırmaçı jurnalistin” taktikasının üstü açılmazdı.

Bu yanlışı Cavanşir Həsənlini diqqət mərkəzinə gətirib, onun digər yazılarının da təhlil edilməsinə səbəb olub. Nəticədə acınacaqlı mənzərə ortaya çıxıb. Bəlli olub ki, "Laborcini” olayı Cavanşir Həsənlinin yeganə yanlışı deyil, yazdığı yazıların hamısında bənzər məqamlar var. Bundan bir həftə öncə "araşdırmaçı jurnalist” başqa bir xəta da törədib. "Azadlıq” qəzetində dərc etdirdiyi "İsa Həbibbəylinin oğlu da oliqarx imiş” başlıqlı yazı, onun fərqli taktikalarının üstünü açır. Yazı müəllifi iddia edir ki, "Milli Məclisin komitə sədri, AMEA-nın vitse-prezidenti İsa Həbibbəylinin oğlu Ərəstu Həbibbəylinin Türkiyədə aliminium fabriki var”. "Araşdırmaçı jurnalist” Ərəstu Həbibbəylinin Baş Nazirin Katibliyinin rəisi işləməsini əsas götürərək bildirir ki, "eyni şəxsin həm məmur, həm də sənaye obyekti rəhbəri olması, oliqarxlıq əlamətidir”. Yazı "faktlarla” və "qanunlardan çıxarışlarla” zənginləşdirilib, oxucunu inandırmaq, həyəcanlandırmaq, Azərbaycan məmuruna qarşı etimadsızlıq ruhunda kökləmək üçün bütün addımlar atılıb. Oxucuda "faktların” doğruluğuna inam yaratmaq üçün, istinad mənbələri də göstərilib. Əsas "mənbə” kimi Türkiyə türkcəsində yayımlanan www.sektorelrehber.com saytına istinad edib. Əgər oxucu xəbərin doğruluğuna əmin olmaq üçün həmən sayta daxil olub axtarış aparsa, həqiqətən də "Arastu Alüminyum Sanayi və Dış Ticaret Limited ” şirkətinin adına təsadüf edə bilər. Onun tərkibində Arastu sözünün olduğunu, bu adın isə dolayısı ilə Baş Nazirin Katibliyinin rəisinin adı ilə uyğunluğunu görmək, "araşdırmaçı jurnalistin” yazdıqlarına inanmaq olar. Amma bu, zahiri, ilkin təəssüratdır. Bir az diqqətli olmaq və qısa araşdırma aparmaq yetir ki, yazının qondarma faktlar üzərində qurulduğu və oxucu auditoriyasını aldatmaq üçün "maxinasiya” qurulduğu ortaya çıxsın. Bu "maxinasiyanı” açmaq üçün bir sualın cavabından başlayaq: hər hansı dövlət məmuru fəaliyyətdə olduğu dövrdə bizneslə məşğul olmasının qanunla yasaqlandığını bilə-bilə, nədən belə addım atsın, öz adına biznes qurumu təsis etsin və bu informasiyanın hər kəsin görə biləcəyi bir saytda yayımlanmasına razılıq versin? Cavanşir Həsənli bu suala asan cavab tapıb, bunu "məmur özbaşnalığı”, "məmur talançılığı” ilə əlaqələndirib. Amma unudub ki, məsələ bu qədər sadə deyil. Belə təxribatın toruna yalnız onun özü düşüncədə olanlar düşə bilərlər. 

www.sektorelrehber.com saytı rəsmi qurumlara məxsus deyil, "həvəskar reklamçı” xarakterlidir. İstənilən şəxs orada müvafiq kateqoriyalara daxil olub, öz şirkəti barədə lazımi informasiyaları yaza və onu bu "sayt vasitəsilə məşhurlaşdıra bilər”. İnformasiya bangına daxil edilən şirkətin reallıqda mövcud olub-olmaması barədə sənədləşdirmə tələb olunmadığı üçün, barəsində məlumat verilən "şirkət” haqqında saytda qondarma, uydurma qeydlər də vermək mümkündür. Sayt admini belə bənzər addımlara maneə yaratmır. İstənilən informasiyanın həqiqiliyi yoxlanılmadan saytda yerləşdirilir. Bu isə, internet maxinatorları üçün fürsət yaradır. İstənilən adam şərləmək istədiyi birisinin adından qondarma "şirkət təsis edə” həmən şirkətin məlumatlarını bu saytda yerləşdirə bilər. Araşdırmalar göstərir ki, saytda "Arastu Alüminyum Sanayi və Dış Ticaret Limited ” şirkəti barədə yerləşdirilmiş məlumatlar da, bu qəbildəndir. Onların yanlış olduğunu yalnız xüsusi araşdırma aparmaqla aşkarlamaq mümkündür. Amma burada incə bir məqam da var: "araşdırma aparan şəxs” həqiqətin üzə çıxmasında maraqlıdırmı? Əgər deyilsə, onda kələfin ucu dolaşır. Məlum yazıda da "araşdırmaçı jurnalist” diqqəti saytdakı boşluqların üzə çıxarılmasına deyil, fərqli səmtə yönəldib. Çünki, onun məqsədi saytda səliqə-səhman yaradılması deyil, bu səliqəsizlikdən istifadə edib öz məqsədlərini yerinə yetirməkdir. Diqqət saytdakı boşluqlar üzərinə yönələrsə, daha dəhşətli mənzərə ortaya çıxar.

Saxta saytları kim və niyə yaradır?

Məsələ ondadır ki, saytın üzərində "İletişim”, yəni əlaqə kateqoriyası olsa da, içi boşdur, heç bir əlaqə rekviziti yoxdur. Burada əlaqə qurulacaq şəxsin deyil, əlaqə yaratmaq istəyən şəxsin kimliyi haqqında sorular var. Həmçinin, "Hakkında” kateqoriyası da boşdur, saytın qurucusu, admini barədə bir kəlmə tapa bilməzsiniz. Axtardıqca, suallar aydınlaşmır, daha da qəlizləşir. Bu qəlizlləşmə sona qədər davam edir və nəticə çıxır ki, sayt, sadə dillə desək, saxtadır. Saxta saytlar müsair dövrdə "internet reketçilik”, "internet şantajçılıq” üçün istifadə edilən populyar metodlardan biridir. Təcrübə göstərir ki, saytda adı, kimliyi gizlədilən qurucular, adminlər, idarəçilər hədəf seçdikləri şəxslər (məmurlar, iş adamları və sair) barədə qondarma, şantajedici "faktları” belə saytlarda yerləşdirir, sonradan o informasiyaları əlbir işlədikləri " internet, sosial şəbəkə fəalları”, "araşdırmaçı jurnalistlər” vasitəsilə ictimailəşdirir, sonra da şantaj olunan şəxsə informasiyanın silinməsi üçün "qarşılıqlı xidmət” təklif edirlər.

Bu metod dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da geniş yayılıb, "reket” jurnalistlərin ən çox istifadə etdikləri üsullardan biridir. Saxta rekvizitlərlə bir sayt yaradır, cəmiyyətdə tanınmayan, auditoriyası məhdud olan bu saytlarda hədəf seçdikləri şəxs barədə yalançı informasiyaları toplayırlar. Sonra da həmən saxta sayta istinad edib, həmən informasiyanı özlərinin KİV qurumlarında yayırlar. Şikayət olunanda, hüquqi ölçü götürmək lazım gələndə, deyirlər ki, şikayət doğuran məqalə başqa KİV-ə istinadla verilib, məqalədə əks edilənlər təkzib olunmayıb. KİV haqqında qanunun 62-ci maddəsindəki boşluqlar onların bu hərəkətlərinə bəraət verir. Nəticədə sui-istifadə halları çoxalır. Hansı ki, peşəkar jurnalist doğruluğu şübhə yaradan, ehtimal və fərziyələrə söykənən materialları yayarkən, yalnız istinad məsələsinə deyil, həmçinin tənqid olunan tərəfin mövqeyinin öyrənilməsinə də önəm verməlidirlər. Bu, araşdırmaçı jurnalistlər üçün xüsusilə mühümdür.

Cavanşir Həsənli bu prinsiplərdən məlumatsızdırmı? Yoxsa həqiqətin üzə çıxmasında maraqlı deyil?

"Araşdırmaçı jurnalistlərin” beynəlxalq şəbəkəsi

www.sektorelrehber.com saytı üzrə araşdırmalar ciddi mətləblərə aydınlıq gətirir. Bu cür saytlar yuxarıda təsvir etdiklərimizə oxşar xırda maraqlar, "gündəlik xərclər” üçün nəzərdə tutulmayıb. Burada söhbət təkcə iqtisadi, maliyyə maraqlarından getmir, daha çox siyasi müstəvini əhatə edir. "Sektorelrehber” digərlərindən fərqli olaraq "reklamını” biznes adamları üzərində deyil , onların təbirincə desək, "oliqarxlaşmış məmurlar” üzərində qurur. Həmçinin, saytdakı informasiyaların geniş auditoriyaya daşınması üçün, ənənəvi olan "sosial şəbəkə fəaları”ndan deyil, daha çox, "araşdırmaçı jurnalistlərdən” istifadə edilir. Nüanslar çoxdur, amma bu iki faktın özü də, ucu dolaşdırılmış kələfi çözmək üçün istiqamət verir. . 

Sosial şəbəkələr ciddi auditoriya üçün etibarlı mənbə deyil. Artıq dünya qəbul edib ki, sosial şəbəkələrdə "fake news” hegomonluğu mövcuddur, burada yalan xəbərlərin həcmi 60%-ə qədər yüksəlir. Sosial şəbəkələrə, troll qruplarına etimad azdır, ciddi mövzular üçün bunlar yetərli deyil. Söhbət siyasi mövzulardan, ciddi auditoriyadan gedirsə, onda ənənəvi media və onun komponentlərindən, araşdırmaçı jurnalistlərdən istifadə edilir. Son zamanlar "Milli Şura” şəbəkəsinin trollardan daha çox, "araşdırmaçı jurnalistlərə” üstünlük verməsinin səbəblərindən biri də, məhz budur. Qarşıda Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə "Strateji saziş” imzalamasına mane olmaq tapşırığı varsa, burada artıq troll ordusu əhəmiyyət daşımır. Ölkənin siyasi aktiv təbəqəsində çaşqınlıq yaratmaq, etimadsızlıq mühiti formalaşdırmaq üçün yeni metodlara əl atmaq lazım gəlir ki, bu sırada "araşdırmaçı jurnalistlərin” xidmətlərindən yararlanmaq da var. Düzdür, mahiyyət dəyişmir, "Milli Şura” ətrafında olan trollar da, "araşdırmaçı jurnalistlər” də məzmunca eyni işi görürlər. Amma auditoriyanı çaşdırmaq üçün ikincilər daha uyğundur. Bu, başqa bir məsələdir ki, "araşdırmaçı jurnalistika” həm də maliyyə nəhəngi, siyasi təlatümçü Corc Soros tərəfindən dəstəklənir. Corc Soros öz şəbəkəsini məhz bu adla adlandırır: "araşdırmaçı jurnalistika şəbəkəsi”. Bu şəbəkə "Corrupsiya və Mütəşəkil Cinayətlər Hesabatı Layihəsi” (OCCRP) çərçivəsində formalaşdırılıb ki, həmən layihənin də birbaşa maliyyəçisi Cor Sorosdur.
Müşfiq Ələsgərli \\qafqazinfo.az\\ 
XƏBƏR LENTİ
15:26 | İmkanlı şəxslərə müraciyyət 15:11 | İlham Əliyev Xələf Xələfovu təltif etdi 15:10 | Təcili olaraq işlənmiş video kolposkop alıram 15:07 | Zakir Həsənov yenə cəbhədə 15:07 | Zakir Həsənov yenə cəbhədə 15:02 | "Hakim “Leş Tofiq”ə bəraət qazandırsa, nə qədər ömrüm var onu biabır edəcəm..." 14:58 | Sabahın hava PROQNOZU: yağış, sulu qar, qar... 14:54 | Prezident icra başçısını ordenlə təltif etdi 14:47 | Tarixdə bu gün 21 sentyabr Sülh günü kimi qeyd edilir. 11:51 | “Başqa dildə olan məhsulların Azərbaycanda satılması əhali üçün təhlükəlidir...” - QALMAQAL 11:36 | Şamaxıda kütləvi dava: - tərəfləri ayıran kişinin qulağını kəsdilər 11:17 | Kremlin KTMT planı: İkibaşlı oyun - TƏHLİL 11:04 | Bakının “Rus NATO-su”ndakı gizli adamı - İrəvanda təlaş 10:51 | Azərbaycandan Türkiyə limanları vasitəsilə yük daşımalarının həcmi AÇIQLANIB 23:00 | Qəribə dələduzluq: "Qızılları imkanlı şəxslərə satacam" - TƏFƏRRÜAT 22:30 | “İradə ilə Nuranın kaprizi insanı sənətindən küsdürür” 22:00 | Dolların sentyabrın 23-nə olan məzənnəsi açıqlanıb 21:40 | Bakıda polis əməkdaşını avtomobil vurub 21:20 | Vladimir Putin Qırğızıstan Prezidenti ilə görüşüb 21:06 | 200 milyon insanın həyatı TƏHLÜKƏDƏDİR - XƏBƏRDARLIQ 17:55 | Prezident Mehriban İmanovaya YÜKSƏK VƏZİFƏ VERDİ 17:46 | Zöhrə Ağamirova Olimpiadaya vəsiqə qazanan ilk azərbaycanlı idmançı oldu